قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ سوره احزاب 4 خداوند متعال دو دل ( و دو گونه علاقه قلبى ) در صندوق سينه هيچ كس قرار نداده است . دنيا و آخرت مانند دو هو و ضد يك ديگرند عشق و علاقه به هر دو ممكن نيست كسى كه محبت و علاقه بمال و ثروت دنيوى در دلش رسوخ پيدا كرده و ريشه‌دار شده فكر و خيالش در آن غوطه‌ور است و قواى جسمى و نيروى خود را در تحصيل آن صرف مينمايد و هر كار و عملى كه انجام دهد هدف حقيقى و مقصد اصلى او دستيابى بامور دنيوى است و اگر چيز ديگرى بگويد و از آخرت و امور آن جهان دم زند دروغ ميگويد و ادعاى كاذبى بيش نيست و لذا دائما دنبال كارهائى ميرود كه سود دنيوى و منافع ماديش بيشتر باشد و اطاعت و عبادت را كه موجب قرب و نزديكى به خداوند متعال است چندان مورد توجه قرار نميدهد و همچنين كسى كه عشق و علاقه به جاه و مقام و حب رياست در دل دارد تمام كارهايش در راه رسيدن به اين مقصود است و همين طور اغراض و اهداف پوچ ديگر بنا بر اين اگر انسان بخواهد عملش را جدا و حقيقتا براى خدا انجام دهد و آن را از انگيزه دنيوى خالص نمايد و به منظور جلب رضاى خدا و رسيدن به مزاياى آخرت بجا آورد راهى ندارد جز اينكه محبت و علاقه به اين گونه امور را از دل بيرون كند و قلب خود را از آنچه باعث دورى از خدا مىشود پاك و پاكيزه گرداند : و نيت و انگيزه‌اى كه ممكن است در عمل باشد بسيار مختلف و گوناگون و داراى مراتب و درجاتى است بعضى از آنها طورى است كه به كلى عبادت و عمل را باطل و فاسد مىكند بعضى از آنها ملاك و ميزان صحت و درستى عمل است - بعضى از آنها موجب كمال عبادت شده و ارزش بيشترى به آن ميدهد كه خود اين مراتب و درجاتى دارد ( عبادت كامل و كاملتر و كاملتر از او . . . ) اما آنچه كه عمل انسان را تباه و فاسد ميسازد عبارت از رياء و خودنمائى است كه تمام عمل را بعنوان ريا و خودنمائى انجام دهد و هيچ انگيزه‌اى در هيچ يك از اجزاء عبادت جز ريا نداشته باشد بگونه‌اى كه اگر ديگران اين عمل را نبينند و نفهمند اصلا انجام نميدهد بدون ترديد چنين عملى باطل و نه تنها استحقاق پاداش ندارد ، بلكه كيفر و عقاب دارد طبق آيات و احاديث فراوان . ولى اگر هم ريا و خود نمائى و هم قصد قربت و انگيزه الهى هر دو باشد و رياء ضمنى باشد و داعى قربت و انگيزه الهى محرك اصلى بطورى كه اگر رياء و ديدن ديگران هم در كار نبود باز هم اين عمل را بجا مىآورد البته اين صحت چنين عملى خالى از اشكال نيست و بعيد نيست كه صحت داشته باشد . و اگر در بعضى از كيفيت‌هاى مستحبى عبادت و نحوه انجام آن اعمال رياء و خودنمائى شود مانند اينكه وضوى خود را به منظور رياء خيلى كامل و تام و تمام بجا آورد و يا نمازش را طولانى كند اشكال بيشترى در صحت عبادت